N-VA blokkeert Europese kieswet

Op 26 mei 2019 trekken we normaal naar de stembus voor de Europese verkiezingen. Die datum wordt vastgelegd in een Europese kieswet, die ten laatste een jaar voorheen door alle lidstaten moet worden goedgekeurd. Maar de wet wordt ook aangegrepen om andere beslissingen door te duwen. Zo is op vraag van Duitsland de mogelijkheid opgenomen om een kiesdrempel tussen 2 en 5 procent in te voeren.

Bondskanselier Angela Merkel legde de eis op tafel nadat het Duitse Grondwettelijk Hof in 2014 oordeelde dat een Europese kiesdrempel in Duitsland strijdig was met de grondwet. Haar vrees is dat het parlement door de aanwas van kleinere fracties zal versnipperen en dat radicale Duitse partijtjes sneller toegang krijgen tot het parlement. Dat wil ze nu toch vermijden via een Europese omweg.

Maar dat is buiten N-VA gerekend. Van de 28 EU-lidstaten is België nog het enige land dat dwarsligt bij de goedkeuring. N-VA stelt haar veto binnen de federale regering. "De kieswet is al meermaals besproken tussen de Europese topdiplomaten, maar een doorbraak is nog niet in zicht", zegt een welingelichte bron. "De diplomaat die België vertegenwoordigt, krijgt de opdracht om het been stijf te houden."

Merkel depanneren

De tijd dringt. Op 17 april komt de Europese Raad van Algemene Zaken bijeen. Dat zou de laatste kans zijn om de kieswet goedgekeurd te krijgen. Hoe lang kan ons land dit verzet nog volhouden? Toen Paul Magnette (PS) in 2016 het handelsverdrag tussen Europa en Canada weigerde te ondertekenen, was de druk immens.

"Wij zijn vandaag nog niet geneigd om akkoord te gaan", zegt Sander Loones, Europees Parlementslid en ondervoorzitter van N-VA. "Voor ons is die kiesdrempel een democratische kwestie. Als hij er komt, zouden een aantal interessante stemmen uit het debat verdwijnen. Daar zijn wij principieel geen voorstander van."

N-VA weigert ook om Merkel te depanneren. "Een kiesdrempel is iets wat je als land perfect zelf kan regelen", zegt Loones. "Veel landen hebben dat al gedaan, maar in Duitsland lukt het niet. Nu wil Merkel dat Europa haar probleem oplost."

Geld

Binnen de federale meerderheid wekt de starre houding van N-VA wel wrevel. Volgens sommigen draait dit niet om principes, maar om geld. "Dit is puur zelfbehoud", zegt een politieke bron. "Met een kiesdrempel dreigen een paar kleine partijtjes in hun ECR-fractie (European Conservatives and Reformists, ADB) niet meer verkozen te raken. Dan dreigen ze hun werkingsmiddelen te verliezen. Die krijg je enkel als je fractie minstens 25 leden telt uit 7 landen. Dat begint te spannen."

Loones ontkent echter dat geld een rol zou spelen. De N-VA maakt nu al amper gebruik van de middelen, zegt hij. "Bovendien lopen er volop gesprekken om nieuwe partners aan te trekken."

Mogelijk is het N-VA te doen om een toegeving in een ander dossier. De Vlaams-nationalisten willen vaker regionale in plaats van federale diplomaten afvaardigen bij Europese raadsvergaderingen. Dat zou een mooie compensatie zijn. Maar of Spanje en Frankrijk daarmee akkoord zullen gaan?

Veel tijd om te praten is er niet meer. Iedereen, ook N-VA, beseft dat er snel een oplossing moet komen. Vandaag is er opnieuw diplomatisch overleg.